OGC Web Servisleri (WMS, WFS, WCS)

OGC web servisleri kısaca OWS coğrafi verilerin ağ üzerinden paylaşılması ve işlenmesine yönelik olarak geliştirilmiş standartlardır. Günümüzde farklı CBS yazılımlarının veya çeşitli kurumların kendilerine ait veri modelleri ve formatları bulunmaktadır. Mesela Esri (SHP, FileGDB, PersonalGDB), Mapinfo (MAP TAB), NetCAD (NCZ), AutoCAD (DWG DXF),  bunlardan bazıları. Daha fazlası için http://www.manifold.net/info/formats.shtml Bu durum da haliyle sistemler/platformlar arasında verilerin alışverişi konusunda çok ciddi sıkıntılara sebep olmakta.   Bu noktada OGC verilerin birlikte çalışabilirliği konusunda standartlar geliştirerek duruma yeni bir boyut kazandırdı. Bu standartlar CBS sektöründeki öncü kuruluşlar ile koordineli bir şekilde geliştirilmektedir. Ve günümüzde neredeyse tüm dünya tarafından da benimsenmiştir. Detaylı bilgi için http://www.opengeospatial.org/standards/common sayfasını ziyaret edebilirsiniz. Buraya kadar genel bilgiyi verdikten sonra sırayla bu servisleri tanımaya başlayalım.

1. Web Map Service (Web Harita Servisi, WMS) 

WMS servisi ile haritaların ağ üzerinden paylaşmamız mümkün hale gelmektedir.Bu serviste coğrafi verinin bizzat kendisi değilde ondan türetilen haritalar paylaşılabilmektedir. Bu haritalar JPG, PNG ve TIF gibi raster formatları ile aktarılmaktadır. Bu yönüyle bilhassa altlık olarak kullanılacak haritalar  için uygun olduğunu söylebiliriz. Ayrıca öznitelik veriler de iletilebilmektedir. OGC Web Servisleri HTTP protokolünü kullandığı için WMS servisleri GET ve POST metodlarını kullanarak haberleşmeyi (request/response)  sağlar. WMS servisi yapan sunucular temel olarak GET metodunu desteklemek zorundadır. POST metodu ise ek olarak kullanılabilir. Bu konuda OGC tarafından da onaylanmış yazılımları bu linkten bulabilirsiniz (http://www.opengeospatial.org/resource/products/byspec). Aşağıda WMS servisi yapan popüler sunucular bulunmaktadır. 

  • Deegree,
  • QGIS Server,
  • Geoserver,
  • ArcGIS Server,
  • MapServer

Tabiki WMS servisi yapmakla iş bitmiyor. Bunun yanında bu servisi okuyup anlayabilecek istemcilere de(client) ihtiyaç var. WMS istemciler arasından öne çıkanlarının listesini aşağıdadır.

  • QGIS Desktop,
  • ArcGIS Desktop,
  • Udig,
  • Gaia 3,
  • Google Earth,
  • OpenLayers,
  • Grass GIS

2. Web Feature Service (Web Detay Servisi, WFS)

Bu servis ile WMS servisindeki gibi haritaların aktarımı yerine direkt olarak coğrafi verinin kendisinin ağ üzerinden paylaşılabilmesi sağlanmaktadır. Raster veriler yerine vektör veriler (nokta-çizgi-poligon ve türevleri ) kullanılmaktadır. Yani WFS kullanılarak alınan vektör veriler ile clip, buffer, intersection, en kısa yol analizleri gibi pek çok vektörel analizleri gerçekleştirebilirsiniz fakat WMS ile alınan veri ile sadece görüntüleme (altlık olarak) yapabilirsiniz.

WFS servislerinde veri kaynağı kullanılan sunucuya bağlı olarak değişiklik gösterse de genellikle coğrafi veritabanları , shapefile olmazsa olmazlardan. OGC bu konuda herhangi bir sınırlama getirmiyor. Bunun yanında sunumu yapılan veri ise XML tabanlı veri değişim formatı olan GML’ dir. Bunun yanında kullanılan sunucuya bağlı olarak da GeoJSON, CSV (Comma Seperated Value), KML, DXF, GeoRSS gibi farklı formatların da servisi yapılabilmektedir.

WFS ile sadece sunucudan istemciye doğru veri akışı olmayıp istemciden de sunucuya olacak şekilde yani çift yönlü veri aktarımı yapılabilmektedir. Kullanıcılar gelen veri üzerinde değişikli yaparak (insert,update, delete) bunu sunucuya gönderip veriyi güncelleyebilirler. Bu tür WFS servisleri Transactional WFS veya WFS-T olarak adlandırılmaktadır. Transaction işlemi POST metodu ile yapılmaktadır. WFS için OGC tarafından onaylanmış yazılımları (http://www.opengeospatial.org/resource/products/byspec adresinden görebilirsiniz. Ülkemizden BILGI GIS, NetCAD ve Piri Reis Bilişim Teknolojileri A.Ş. OGC tarafından . WFS 1.0.0 . servisi için onaylanmış yazılımlara sahip olduğunu görüyoruz. Aşağıda WFS servisi yapan sunuculardan birkaçını bulabilirsiniz.

  • FeatureServer,
  • GeoServer,
  • ArcGIS Server,
  • QGIS Server,
  • MapServer (TinyOWS),
  • deegree.

Bunun yanında bu servisi destekleyen istemcilerden (client) bazıları aşağıda verilmiştir.

  • QGIS Desktop,
  • ArcGIS Desktop (Interoperability Extension),
  • Udig,
  • OpenLayers,
  • Gaia 3,
  • Grass GIS

3. Web Coverage Service (Web Raster Servisi, WCS)

WCS servisleri ile WMS servisi aslında kısmen olarak birbirine benzemekte olduğunu hemen söyleyebilirim. Bu servis ile raster türdeki verilerin paylaşımı mümkün hale geliyor. WMS den en temel farkı ise raster verinin bizzat kendisinin aktarımının yapılması. Böylece kullanıcılar gelen veri üzerinde istedikleri raster analizi (slope, aspect, hillshade vs.) gerçekleştirebilir ve istediği sembolojiyi kullanarak görselleştirme yapabilirken WMS servisinde veri zaten render edilerek çeşitli sembolojide aktarılmakta ve istemci buna müdahale edememektedir (sld parametresi ile mümkün). Bu yönüyle WCS; uydu görüntülerine ait bandların, sayısal yükseklik ve batimetri verilerinin ağ üzerinden paylaşımında kullanılabilir. OGC tarafından onaylanmış WCS servisi sağlayan yazılımlara http://www.opengeospatial.org/resource/products/byspec adresinden ulaşabilirsiniz. Aşağıda bu servisi yapabilen bazı sunucular verilmiştir.

  • GeoServer,
  • MapServer,
  • ArcGIS Server,
  • Rasdaman

WCS servisini destekleyen istemcilerden bazıları aşağıda verilmiştir.

  • QGIS Desktop,
  • ArcGIS Desktop,
  • GDAL,
  • gvSIG

Yayınlamış olduğum yazıları kaynak belirtmek kaydıyla paylaşabilirsiniz.

Advertisements

4 comments on “OGC Web Servisleri (WMS, WFS, WCS)

    • Merhabalar, belirttiğiniz siteyi inceledim. WFS katmanı indir kısmında aslında belirtilmek istenen şey SİZİN ELİNİZDEKİ sunucudan veriyi bu adreste göstermektir. Yani kullanıcıların veriyi kendi bilgisyaarlarına indirmesi değil. İfade olduıça yanıltıcı aslında. Ama siteyi biraz inceledikten sonra katmanların WMS olarak servis edildiğini gördüm. WFS olmasa bile WMS olarak veriyi kullanmanız mümkün gibi duruyor.

    • ArcGIS Server ile daha önce çalışmadım, fakat Landsat görüntülerini WMS olarak destekliyorsa ayrıca cacheleyerek daha hızlı bir şekilde servis edebileceğini tahmin ediyorum. GeoServer da her iki seçenek te mevcut.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s